![\"Stone](\"http:\/\/ceidiog.com\/pr\/files\/2014\/03\/0302ROCK89-ceidiog.jpg\")
<\/a><\/p>\nMae’r garreg wedi cael ei rhoi yn rhodd i’r prosiect gan Gyngor Sir Ynys M\u00f4n trwy ei Wasanaeth Cefn Gwlad yn gweithio gyda’r RSPB, sy’n lesio safle\u2019r chwarel, a bydd yn ffurfio rhan sylweddol o’r gofeb a fydd yn cynnwys arwyddlun efydd Llynges Frenhinol yr Iseldiroedd wedi\u2019i osod mewn cast concrid, ynghyd \u00e2 meinciau wedi\u2019u gwneud o dderw Cymreig neu bren t\u00eec wedi\u2019i adfer.<\/p>\n
Mae wedi cael ei chynllunio gan benseiri adfer Purcell, sydd wedi gweithio ar Abaty Westminster ac Eglwys Gadeiriol Sant Paul a Neuadd St George Lerpwl, yn ogystal \u00e2 Chofadail Caergybi.<\/p>\n
Mae’r gofeb yn cael ei hadeiladu gan Grosvenor Construction, Bae Cinmel, sy\u2019n arbenigo mewn adfer adeiladau hanesyddol, yn eu plith lleoliadau eiconig megis Cestyll Harlech a Chonwy, Neuadd y Dref Lerpwl, Muriau Caer a Melin Wynt Mynydd Parys.<\/p>\n Bydd y gwaith diweddaraf yn dathlu’r berthynas rhwng pobl Caergybi a’r Iseldiroedd, a\u2019r morwyr hynny o longau Llynges yr Iseldiroedd a ffodd o\u2019i mamwlad mewn ymdrech i gadw un cam ar y blaen i fyddin yr Almaen, wrth i\u2019r Blitzkrieg sgubo tua\u2019r gorllewin yn 1940.<\/p>\n Hwyliodd un llong ryfel gyflym, y Jacob Van Heemskerk<\/em>, a fyddai fel arfer \u00e2 chriw o 400 ar ei bwrdd, gyda dim ond 23 o ddynion arni ar draws M\u00f4r y Gogledd er mwyn dianc oddi wrth yr Almaenwyr. Fe ddiweddodd y llong, ynghyd \u00e2 llawer o rai eraill, yng Nghaergybi lle chwaraeodd r\u00f4l hanfodol ym Mrwydr allweddol M\u00f4r Iwerydd yn yr Ail Ryfel Byd.<\/p>\n Roedd llawer o’r llongau a\u2019r dynion wedi\u2019u lleoli yng Nghaergybi lle roeddent yn gwneud gwaith pwysig o glirio ffrwydrynnau yn y m\u00f4r er mwyn cadw’r llwybrau\u2019n glir ar gyfer confois m\u00f4r allweddol Prydain ar eu ffordd i Lerpwl.<\/p>\n Cafodd yr Iseldirwyr groeso cynnes ac fe wnaeth llawer ohonynt briodi\u2019n lleol a setlo yn y dref, yn eu plith Mathieu Van Weert, ac mae ei fab, Graham, wrth ei fodd bod y cysylltiad yn cael ei goff\u00e1u.<\/p>\n Roedd Graham, gwirfoddolwr yn Amgueddfa Forwrol nodedig Caergybi yn Chwarel Jersey gyda rhai o’i gydweithwyr i weld y garreg yn cael ei dewis, a dywedodd: \u201cMae’n hollol wych, fedra i ddim credu ei fod yn digwydd go iawn.<\/p>\n \u201cMae’n beth arbennig cofio\u2019r bobl ddaeth i Gaergybi a nodi’r cysylltiad rhwng pobl Ynys M\u00f4n a chenedl yr Iseldiroedd.<\/p>\n \u201cRoedd yn bwysig iawn iddyn nhw eu bod yn cael croeso a theimlo’n gartrefol yma ac mae\u2019r lletygarwch yna\u2019n nodweddiadol o bobl Caergybi a ddaeth yn ail gartref i\u2019r morwyr o\u2019r Iseldiroedd.\u201d<\/p>\n Roedd tad Graham yn un o 116 o forwyr o\u2019r Iseldiroedd i briodi merched lleol. Cyfarfu \u00e2 Megan Parry, o Gaergybi, mewn dawns yn y dref ac meddai Graham: \u201cMi wnaeth fy mam ei weld o trwy ffenestr siop, a dim ond un o sawl stori ramantus yw honno.<\/p>\n \u201cRoedd yr ardal o amgylch y chwarel yn lle eithaf rhamantus lle\u2019r oedd cyplau\u2019n arfer mynd i gerdded. Mae’n lle hyfryd gyda golygfeydd o gefn gwlad a\u2019r m\u00f4r ac felly mae’n addas iawn fod y garreg yn dod o\u2019r llecyn yma.\u201d<\/p>\n Mae’r chwarel ei hun wedi chwarae ei ran yn nhraddodiadau morwrol Caergybi – cyfrannodd saith miliwn tunnell o gerrig ar gyfer morglawdd yr harbwr, y morglawdd hiraf yn y DU ac ar un cyfnod yr hiraf yn Ewrop hefyd, a defnyddiwyd llawer o gerrig a briciau o’r gwaith brics cysylltiedig i godi llawer o adeiladau’r dref.<\/p>\n Caiff y cyswllt gyda’r Iseldiroedd – daeth Mathieu o Maastricht lle mae gan Graham berthnasau o hyd – ei gryfhau ymhellach eleni pan mae disgwyl i un o longau Llynges Frenhinol yr Iseldiroedd ymweld \u00e2 Chaergybi ar gyfer dadorchuddio\u2019r gofeb.<\/p>\n Dywedodd Jane Osborne, o Grosvenor Construction: \u201cByddwn yn mynd \u00e2\u2019r garreg fwyaf a’r orau draw i\u2019n iard ym Mae Cinmel lle mae gennym dri saer maen arbenigol, a fydd wedyn yn asesu sut y gellir ei defnyddio orau i gyflawni’r cynllun arfaethedig. Mae’r math yma o garreg yn ddeunydd heriol oherwydd ei nodweddion a\u2019i chaledwch arbennig, ac efallai bydd gofyn gwneud rhai newidiadau.<\/p>\n \u201cBydd hynny\u2019n cael ei wneud trwy ddilyn manyleb fanwl ac yna bydd y cast efydd yn cael ei osod i mewn iddo a chwblhau gweddill y gwaith adeiladu fel ei bod yn barod ar gyfer y dadorchuddiad arbennig.<\/p>\n \u201cMae ein holl staff yn ddeiliaid cerdyn Sgiliau Treftadaeth Aur, a ni fydd yn gwneud y gofeb ac yn ei gosod yn ei lle.<\/p>\n \u201cMae’n brosiect arbennig iawn ac rydym yn hynod falch o gael rhan mewn coff\u00e1u\u2019r cyswllt hanesyddol yma rhwng Ynys M\u00f4n a’r Iseldiroedd.\u201d<\/p>\n Dywedodd Cynghorydd Sir Caergybi, Bob Llewellyn Jones: \u201cMae’n nodweddiadol o Gaergybi i roi croeso cynnes i forwyr, yn enwedig yn ystod rhyfel.<\/p>\n \u201cRoedd llawer o’r Iseldirwyr yn ddynion ifanc ac fe wnaethon nhw gyfarfod \u00e2 merched lleol ac ymgartrefu yma, ac maen nhw wedi bod yn rhan werthfawr iawn o’r gymuned yn y dref ac mae wyrion a hyd yn oed gor-wyrion y morwyr yma o\u2019r Iseldiroedd ac enwau Iseldireg yn dal yma heddiw.<\/p>\n \u201cRoedden nhw’n ddewr iawn ac fe wnaethon nhw chwarae rhan fawr yn ein hanes. Mae hon yn gofeb addas iawn ac rwy’n falch iawn eu bod wedi cael eu cydnabod ac rwy\u2019n gobeithio y bydd yn annog rhai o’u perthnasau yn yr Iseldiroedd i ymweld \u00e2’r dref.\u201d<\/p>\n Mae’r arian ar gyfer y Gofeb wedi dod o Gronfa Dreftadaeth y Loteri, drwy Fenter Treftadaeth Gymunedol ar gyfer Ymgysylltiad Morwrol (CHIME), Grant Eiddo ac Amgylchedd Cyngor Sir Ynys M\u00f4n (PEG) a Chronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop (ERDF) gyda chefnogaeth bellach gan Gyngor Tref Caergybi a sefydliadau ac unigolion lleol.<\/p>\n Llwyddwyd i sicrhau cyllid ar gyfer y rhan fwyaf o gostau’r prosiect, ond dros y misoedd i ddod bwriedir cynnal nifer o ddigwyddiadau codi arian lleol, y gall pobl eu mynychu neu gyfrannu yn uniongyrchol i Amgueddfa Forwrol Caergybi ar Draeth Newry, Caergybi , neu yn www.holyheadmaritimemuseum.co.uk<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n